zaterdag 22 november 2014 Home Zoek Contact Veel gestelde vragen Sitemap Print deze pagina  
 
 
 
Actueel
Nieuw op de site
Dossiers
Focus
Den Haag
Emancipatie algemeen
Varia
Servicepagina
Onze andere sites
 
 Participatie
 
 Naar de vorige pagina
 
 
 >  FOCUS  >  TK-VERKIEZINGEN 2006  >  PROGRAMVERGELIJKING
 >  VERKIEZINGSPROGRAMMA  >  PARTICIPATIE 
Participatie | Als onderwerp in de verkiezingsprogramma's
(zie ook: politieke issues)

combinatie arbeid en zorg specifieke groepen economische zelfstandigheid (on)gelijke beloning glazen plafond / glazen muur seksuele intimidatie





De meeste politieke partijen zijn het eens over déze doelstellingen:             

  • Méér mensen moeten betaald werken, èn
  • Ze moeten ook lánger werken, per week, èn
  • Ze moeten langer dóór werken, in ieder geval tot hun 65e jaar.

Bijzonderheden: Emancipatie-aspecten: Recente cijfers:

Het CDA gaat hierin het verst, en wil terug naar een 40-urige werkweek. Het richt zich dus óók tot voltijders (vooral mannen) die nu gemiddeld 36 uur per week werken.


Balkenende: ik ben nooit thuis
(emancipatie.nl, debat,8 november 2006)


Géén van de partijen - behalve D66 - wil tornen aan de AOW-leeftijd van 65 jaar. 

Deze doelstelling richt zich feitelijk vooral tot vrouwen. Want het zijn vooral laagopgeleide meisjes, vrouwen met kinderen en vrouwen 40+  die op dit moment níet betaald werken, of alleen kleine deeltijdbanen hebben. Zie voor een nadere analyse: werk: relatie met emancipatie

Knelpunten: waar lopen meisjes en vrouwen tegenop? Knelpunten in de combinatie van arbeid en zorg, maar ook discriminatie op de arbeidsmarkt en seksuele intimidatie.

En is er ook niet het doel van economische zelfstandigheid?  

Veel Nederlanders werken, maar wel in deeltijd (CBS, 30 oktober 2006). De arbeidsparticipatie in Nederland ligt op 73%, ongeveer gelijk met de Verenigde Staten, Zweden en Engeland.  Ook in de Europese Unie als geheel scoort Nederland heel hoog: 73%, tegen gemiddeld 65% in de EU.
  • de arbeidsparticipatie van mannen behoort met zelfs 80% tot de hoogste ter wereld - samen met Denemarken en IJsland
  • de arbeidsparticipatie van vrouwen ligt op 66%
  • Nederland = deeltijdkampioen: 50% werkt in deeltijd. Bij vrouwen ligt dat percentage op 75% tegen gemiddeld 33% in de Europese Unie. Bij mannen is het 23%, het hoogste ter wereld.

Meer vrouwen economisch onafhankelijk (CBS webmagazine, 4 september 2006).
In 2004 is 44% van de vrouwen financieel onafhankelijk (inkomen 10.300 euro en hoger), en 76%  van de mannen.
Op 30-jarige leeftijd is 90% van de mannen en 60% van de vrouwen financieel onafhankelijk.

  • Bij vrouwen zet kort na het 25e jaar een daling in die aanhoudt tot ze ongeveer 40 jaar zijn. Vanaf dat moment stijgt het aandeel licht tot ongeveer 45-jarige leeftijd.
  • Op 60-jarige leeftijd is nog steeds 90% van de mannen financieel onafhankelijk.

Wat zeggen de programma's (niet?) Wat zijn knelpunten?

Combinatie van arbeid en zorg:

gratis/goedkope kinderopvang. 
De PvdA, VVD, SP en GroenLinks willen - in allerlei vormen - gratis kinderopvang. Vraag is wel: hoeveel geld trekken zij daarvoor uit?
De VVD (alleen gratis voor werkende ouders) en D66 trekken er 400 miljoen voor uit. De PvdA veel meer: 2,3 miljard, net als de SP en GroenLinks: 1,8 miljard.GroenLinks laat mensen de keus tussen gratis kinderopvang en een persoonsgbonden budget zodat zij zelf kunnen kiezen hoe dat te besteden.  

Het CDA wil de bestaande kinderopvangtoeslag verhogen, tot de kosten van kinderopvang voor maximaal 6 dagdelen per week. De hoogte is afhankelijk van het (gezamenlijk) inkomen van de ouders.
De Christen Unie pleit voor een kindgebonden budget: ouders moet zelf kunnen bepalen hoe arbeid en zorg te verdelen.
  • FNV ontvouwt plan basisvoorziening kinderopvang. Persbericht dd. 24 oktober 2006. De kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en de voorschoolse educatie moeten opgaan in een brede basisvoorziening voor kinderopvang. De nieuwe kinderopvang moet openstaan voor alle kinderen tot 13 jaar, ongeacht of de ouders een betaalde baan hebben. Er geldt een inkomensafhankelijke ouderbijdrage met een maximum van 5 procent van het netto-inkomen.
  • Eefje Oomen: Gratis crèche oké, maar werken nee (AD, 7 september 2006). Volgens deskundigen is het echter nog maar zeer de vraag of gratis crèches moeders massaal de arbeidsmarkt op krijgen. Volgens Wil Portegijs van het SCP speelt geld nauwelijks een rol. Moeders veranderen hun denkbeelden pas als de kinderopvang bewezen goed is, benadrukt ook Marjolijn Distelbrink van de Gezinsraad. ,,Vrouwen kijken vooral naar de kwaliteit. Is die hoog, brengen ze hun kind gemakkelijker naar de kinderopvang.’’
  • Mijn salaris gaat op aan de crèche (AD, 7 september 2006). Als de plannen voor gratis kinderopvang doorgaan, zal er in huize Blom gejuich opstijgen. Want Trudy Blom (37), docente Frans en moeder van dochtertjes van drie jaar en zeven maanden, speelt op dit moment niet eens quitte. ,,Ik werk zo’n veertien uur in het onderwijs en mijn hele salaris gaat op aan de kinderopvang.’’ Wordt de opvang gratis, dan is Blom niet van plan meer te gaan werken.
(betaald) ouderschapsverlof. PvdA, SP en GroenLinks willen betaald ouderschapsverlof invoeren.
De overige partijen willen de huidige situatie handhaven: of ouderschapsverlof wordt betaald moeten werkgevers en werknemers zelf in de CAO afspraken. 
  • Ouderschapsverlof: maatwerk. In 2005 hebben 80.000 werknemers gemiddeld 9 maanden ouderschapsverlof opgenomen: 28.000 mannen en 52.000 vrouwen
  •  Steeds meer mannen nemen ouderschapsverlof op (CBS, december 2005). Hieruit: Doorbetalen stimuleert opnemen ouderschapsverlof. In 2004 kreeg de meerderheid van de personen met ouderschapsverlof dit geheel of gedeeltelijk betaald. Het doorbetalen van loon tijdens de verlofperiode lijkt een stimulans om gebruik te maken van ouderschapsverlof. Bij mannen wordt met 62% iets vaker doorbetaald dan bij vrouwen :58%
levensloopregeling. De levensloopregeling is bedoeld om werknemers de mogelijkheid te geven tussentijds of direct voorafgaand aan hun pensioen vrije tijd op te nemen, voltijds of deeltijd. De meeste partijen willen de bestaande regeling verbeteren of veranderen. Zo wil het CDA deelnemers aan een levensloopregeling een extra bijdrage geven als zij ouderschapsverlof opnemen. De PvdA wil de regeling vooral aantrekkelijker maken voor lage inkomens, met behulp van een verlofkorting. En GroenLinks wil de bestaande regeling ombouwen tot betere verlofregelingen voor de zorg voor kinderen of zieke familieleden.      Zie ook:
  • Nieuwe levensloopregeling van het FNV (samenvatting, 24 oktober 2006). De levensloopregeling moet worden omgebouwd tot een regeling voor zowel tijd als geld. Daarbij moet er een wettelijk recht zijn om zes maanden verlof op te nemen, stelt de FNV in reactie op de voorstellen van een Kamermeerderheid die de levensloop aantrekkelijker moeten maken. FNV-bestuurde Wind Wind noemt het positief dat de Kamer de fiscale korting bij ouderschapsverlof uitbreidt en deze ook geeft bij scholingsverlof. Bovendien is het 'winst' dat de Kamer de levensloopregeling 'eindelijk' openstelt voor zelfstandigen zonder personeel.

Specifieke groepen

laagopgeleide meisjes en vrouwen, en voor herintredende vrouwen 40+
De meeste partijen trekken gelden uit voor kwetsbare groepen, zoals jongeren en allochtonen. Soms worden ook allochtone vrouwen specifiek genoemd, en een enkele keer herintreedsters. Het gaat dan bijvoorbeeld om scholing en participatiebanen. Voor deze laatste groepen noemt geen der partijen specifiek, op hen gerichte maatregelen en/of streefcijfers.
De VVD wil de reïntegratiebudgetten van gemeenten verlagen: dan zal er ook voor laagopgeleide meisjes/vrouwen en herintreden vrouwen 40+ (nog) minder geld beschikbaar zijn.
        N.B. Voor de verbetering van de positie van allochtone laagopgeleide meisjes en vrouwen zeten veel partijen ook gelden uit het Inburgeringsbudget in. In dat geval gaat het dan echter niet om een opstap naar de betaalde arbeid, maar om taalcursussen, basisvaardigheden en eventueel toeleiding naar vrijwilligerswerk en/of opvoedingsondersteuning

  • Discriminatie allochtonen op de arbeidsmarkt (E-Quality, 2 november 2006). Staassecretaris Wijn: ‘Allochtonen ondervinden geen nadeel bij sollicitaties’. Geslacht en etniciteit zouden veel minder een rol spelen dan opleiding en werkervaring. E-Quality vindt deze cvonclusies zeer opmerkelijk. Onder meer: Uit onderzoek van Regioplan, het SCP (Jaarboek Integratie) en uit analyse van E-Quality blijkt dat laag opgeleide niet-westerse allochtone meisjes niet profiteren van de recente aantrekkende arbeidsmarkt. Zij zijn relatief het vaakst werkloos (36,3%). Zie ook:
  • Een vertrouwd adres. welke opvattingen hebben Trukse en Marokkaanse ouders over kinderopvang in Nederland en welke beweegredenen spelen mee bij het besluit al dan niet voor een bepaald type kinderopvang te kiezen? Vertrouwen lijkt een sleutelbegrip bij de keuzes die worden gemaakt. Vertrouwen in de opvang door familie brengt een hoog informeel kinderopvanggebruik met zich. Wantrouwen in formele kinderopvang lijkt een reden voor de lange twijfel van ouders om te kiezen voor een kinderdag-, gastouder- of buitenschoolse opvang en een motief om hiervan geen gebruik te maken.

.Economische zelfstandigheid: 

niet-werkende partners. PvdA, SP en de Christen Unie willen de bestaande heffingskorting in de belasting handhaven: niet-werkende partners blijven per jaar dus ca. 1.900 euro van de Belastingdienst ontvangen.
CDA, VVD, GroenLinks en D66 willen deze regeling juist uitdrukkelijk opheffen.
  •  CDA laat 'aanrechtsubsidie' los (Trouw, 28 september 2006). Christen-democraten nemen afscheid van het kostwinnersmodel. De kleine christelijke fracties constateerden het gisteren tijdens de algemene beschouwingen als verwijt: het CDA neemt afscheid van het kostwinnersmodel. CDA-fractievoorzitter Verhagen bekeek het nuchterder: Een goed gezinsleven is ook mogelijk als beide partners werken. In het CDA-verkiezingsprogramma wordt de (overdraagbare) algemene heffingskorting nog in tien jaar afgeschaft.
  • CNV: ontzie gezinnen met één kostwinner (ND, 1 september 2006). Als het aan de Sociaal-Economische Raad (SER) ligt, verdwijnt de dubbele heffingskorting. Daarmee komt een belangrijk voordeel voor gezinnen met één kostwinner op de tocht te staan. Het CNV protesteert, want ,,deze ingreep kost gezinnen 1900 euro per jaar''. Het afwijkende standpunt van het CNV is expliciet in het SER-advies opgenomen. 
bij werkloosheid en ziekte. De meeste partijen willen na de ingrijpende veranderingen in de laatste jaren geen grote wijzigingen meer. De VVD echter wil de werkloosheidsuitkering nog drastisch beperken, en inkorten tot maximaal 18 maanden (nu: 38 maanden). Ook D66 wil beperking van de uitkeringsduur, tot maximaal 24 maanden. GroenLinks pakt het anders aan: de uitkeringsduur wordt weliswaar beperkt tot 12 maanden, maar daarna krijgt iedereen een participatiecontract tegen het minimumloon.

        Zie ook: E-Quality en FNV Kieswijzer. En:

       
Rutte: werkloos 50+? omscholingsplicht en 18 maanden uitkering
(emancipatie.nl, debat, 1 november 2006)

AOW en pensioenen. Behalve D66 wil geen van de grotere partijen de AOW-leeftijd verhogen. De verwachte sterke stijging van de AOW-uitkeringen moet worden opgebracht door meer mensen betaald te laten werken. Wel vinden PvdA, GroenLinks en Christen Unie dat ook 65-plussers - die dus zelf AOW krijgen - op enigerlei wijze gaan meebetalen aan de AOW, maar dan wel naar draagkracht. 
  • Jeroen Trommelen: 'Oudere vrouwen zijn het nieuwe proletariaat' (Volkskrant, 10 november 2006). Het nieuwe proletariaat bestaat opmerkelijk vaak uit oudere vrouwen met witte-boorden banen. Dat constateert onderzoekster Kitty Roukens (UvA) die het afgelopen jaar in samenwerking met de Volkskrant de positie van werkende armen in Nederland onderzocht. 'Opvallend is hoe vaak het gaat om oudere vrouwen in eenvoudige administratieve of dienstverlenende banen. Ze zitten op de schopstoel en krijgen de laagste inkomens. Een zorgelijke categorie, temeer omdat het de voorlopers zijn van dit soort vrouwen in de AOW. Aan pensioenopbouw hebben ze ook niet veel.

        Zie ook: E-Quality en FNV Kieswijzer.

(on)gelijke beloning

Enkele partijen, zoals de SP, het CDA en de PvdA, noemen het probleem van de ongelijke beloning, en stellen dat dit moet worden aangepakt. Het CDA acht hier uitdrukkelijk een stevige impuls nodig. Concrete maatregelen ontbreken echter. 
  • Verschillen in beloning nog steeds te groot (Volkskrant, 23 oktober 2006). ...Maar overal krijgen vrouwen minder betaald dan mannen. Nergens binnen de Europese Unie - op Malta na - zijn de loonverschillen zo groot als in Nederland. Het gemiddelde brutouurloon van mannen bedraagt 17,06 euro en dat van vrouwen 14,57 euro. .. Een groot deel van de loonverschillen is verklaarbaar, omdat mannen vaker in hogere functies werken en andere beroepen kiezen. Maar al een aantal jaar signaleert Sociale Zaken een onverklaarbaar verschil van 7%.
  • Nog grote verschillen in beloning (NOS Teletekst, 23 oktober 2006, integrale tekst). De loonverschillen in Nederland zijn groter dan in andere Europese landen, zegt de Werkgroep Gelijke Beloning na onderzoek van de Stichting Loonwijzer. Jonge vrouwen in bedrijven verdienen gemiddeld 10 tot 20% minder dan jonge mannen en bij de 45-plussers is het verschil gegroeid tot 30%. Dat komt vaak doordat mannen hogere functies hebben.

 

'glazen plafond' en 'glazen muur'

Een aantal partijen vermeldt dat de doorstroming van vrouwen naar hogere posities ('glazen plafond') een knelpunt is, en streeft er naar dit met beleid aan te pakken. Ze stellen echter geen concrete maatregelen voor. 
De 'glazen muur' - het feit dat een aantal mannensectoren nauwelijks voor vrouwen toegankelijk is - blijft overal ongenoemd. 
  • Wilma van Meteren: Vrouw lijdt schade door te korte deeltijdbaan (Trouw, 16 oktober 2006). Het tijdelijk onderbreken van de loopbaan en werken in deeltijd is in Nederland funest voor de carrière van met name vrouwen. Daarom is de levensloopregeling zoals die nu in het vat is gegoten, schadelijk, zegt sociologe Amelia Román. Ook op de langere termijn halen vrouwen deze schade niet in. Mannen lukt het nog wel van hun deeltijdverleden te herstellen, constateerde Román.
  • Competent, maar niet altijd geschikt (OCW, 31 oktober 2006). De doorstroom van vrouwen naar hogere posities in de wetenschap is nog lang niet goed genoeg. Hierdoor komt de doelstelling om in 2010 in Nederland 15% vrouwelijke hoogleraren te hebben in gevaar. Minister Van der Hoeven: constante aandacht voor doorstroming van vrouwen in de wetenschap is nog steeds noodzakelijk.
  • Nog steeds weinig vrouwen in de ICT (Automatiserings Gids, 29 spetember 2006). De participatie van vrouwen in ICT-beroepen is nog steeds gering. Vrouwelijke ICT’ers in dienst bij Nederlandse organisaties zijn het vaakst actief als helpdeskmedewerker of systeembeheerder. Onderzoek van Ergo: Maar liefst 64%  van de ondervraagde organisaties zegt geen vrouwelijke ICT’ers in dienst te hebben.

 

seksuele intimidatie:

Bij het onderwerp seksueel geweld noemen enkele partijen ook seksuele intimidatie op de werkvloer. Geen van hen stellen echter nieuwe/extra concrete maatregelen voor.  
  • Seksuele intimidatie onderbelicht (Nederlands Dagblad, 22 maart 2004). De klachten over seksuele intimidatie nemen toe, hoewel die sinds 1 januari 2004 bij wet is verboden. De Rutgers-Nissogroep komt daarom met een reeks cursussen om seksuele intimidatie op het werk aan de orde te stellen en aan te pakken. In veel bedrijven en instellingen heerst nog steeds een machocultuur. ,,Dan blijft het serieus bespreken van seksuele intimidatie een probleem'', aldus Verbaan.
  • Meer klachten seksuele intimidatie op bedrijf (AD, 22 maart 2004). Veel bedrijven en instellingen hebben een slecht of geen beleid om seksuele intimidatie te voorkomen, zo zegt de Rutgers Nisso Groep (RNG), het landelijk kenniscentrum seksualiteit. Een op de 10 werknemers heeft op het werk last (gehad) van seksuele intimidatie, blijkt uit de evaluatie van de arbowetgeving in 2000.