dinsdag 19 november 2019 Home Zoek Contact Veel gestelde vragen Sitemap Print deze pagina  
 
 
 
Actueel
Nieuw op de site
Dossiers
Focus
Den Haag
Emancipatie algemeen
Varia
Servicepagina
Onze andere sites
 
 03
 
 Naar de vorige pagina
 
 
 >  FOCUS  >  DISCUSSIES  >  MAG AART JAN HE...
 >  BIJDRAGEN 01 - 10  >  03 

Prof dr Joop Schippers
Hoogleraar Arbeids- en Emancipatie-economie, Universiteit van Utrecht


HEIMWEE NAAR AD …


De Geus: emancipatie laat hem niet onverschillig
Uit verschillende interviews en media-optredens komt minister De Geus naar voren als een betrokken en gewetensvol bewindspersoon. En ook als het gaat om emancipatie heeft hij al verschillende malen aangegeven dat dit onderwerp – ook al heeft hij een geringe ‘past performance’ op dit terrein – hem niet onverschillig laat.
Het is goed om dit nog eens expliciet vast te stellen. Anders zou gemakkelijk het beeld kunnen ontstaan dat het huidige kabinet willens en wetens de verworvenheden van een kwart eeuw emancipatiebeleid ten grave draagt. Dat had natuurlijk ook wel gekund: er zijn nog steeds krachten in de samenleving die vinden dat het nu wel mooi genoeg is met de opmars van vrouwen. En veel gekker moet het niet worden! Dat is echter kennelijk niet de insteek van het kabinet Balkenende-II.

Ze begrijpen het niet!
Geeft deze constatering nu aanleiding tot vreugd? Helaas niet. Als er achter de verschillende anti-emancipatoire maatregelen en uitingen geen boos opzet zit, lijkt er maar één andere conclusie mogelijk: ze (het kabinet dus) begrijpen het niet!
Zonder enige gêne zingt staatssecretaris Wijn de lof van het huishoudinkomen en presenteert minister De Geus werkgeversbijdragen aan de financiering van de kinderopvang als een innovatie. Zijn al die onderzoeken - met duur overheidsgeld betaald - die leren dat individuele belastingheffing gunstiger is voor de participatie van vrouwen en voor economische zelfstandigheid verdwenen in stoffige bureauladen? Zijn alle adviezen van OECD, Emancipatieraad en de Projectgroep Herverdeling Onbetaalde Arbeid die met kracht van argumenten betogen dat publieke financiering van kinderopvang verreweg de voorkeur verdient boven (gedeeltelijke) financiering door werkgevers inmiddels bij het oud papier beland? 

De zwaarste etappe ligt nog voor ons
Bij zijn afscheid in 1997 publiceerde de Emancipatieraad een toekomstschets onder de veelzeggende titel ‘De zwaarste etappe’. Kern van het verhaal was – die constatering deed minister De Geus bij de viering van 25 jaar DCE op 15 november in Rotterdam terecht – dat er de afgelopen decennia op het terrein van de emancipatie van vrouwen en mannen in Nederland veel is bereikt. Maar – en aan dat deel van de boodschap kwam minister De Geus niet toe – er is nog een lange en zware weg te gaan. Dat was in 1997 zo, en dat is in 2003 niet anders!
Evidente problemen zijn voor een groot deel opgelost. De achterstand van vrouwen in de samenleving is flink afgenomen. Toch kost het weinig moeite (zie bijvoorbeeld de bijdrage van 17 november van Astrid Feiter aan dit debat) een hele reeks ook anno 2003 nog actuele misstanden op te sommen. ‘De zwaarste etappe’ lag en ligt nog voor ons. 

25 jaar emancipatiebeleid: tijd om écht iets te doen 
Het emancipatiebeleid kan na 25 jaar niet langer volstaan met voor de hand liggende oplossingen, met lapwerk en met pappen en nathouden. Nu, anno 2003, ligt de vraag op tafel of écht de bereidheid bestaat iets te doen aan: geweld tegen vrouwen, of onbetaalde (zorg)arbeid echt serieus genomen wordt en of het echt mogelijk is in deeltijd carrière te maken. Blijven wetenschap en bestuur mannenbolwerken of streven we echt naar gelijke participatie van mannen en vrouwen?
Wie al deze vragen positief beantwoordt, kan niet met droge ogen volhouden dat er in het volgende kabinet geen behoefte meer zou bestaan aan een coördinerend bewindspersoon voor emancipatie.

Allochtone vrouwen: de diversiteit is groot
Natuurlijk is de aandacht voor de achterstandspositie van grote groepen allochtone vrouwen volkomen terecht; die achterstand is in vele gevallen schrijnend. Het gemak waarmee hier beleidsmatig kan worden ‘gescoord’ mag echter niet verhullen dat de diversiteit ook onder allochtone vrouwen groot is. Het mag ook niet verhullen dat tal van allochtone vrouwen op bewonderenswaardige wijze hun eigen ‘empowerment’ ter hand hebben genomen en een voorbeeld voor het hele emancipatiebeleid kunnen zijn. En tenslotte zijn ook allochtone vrouwen er uiteindelijk niet bij gebaat als vrouwen in de Nederlandse samenleving wel in de gelegenheid worden gesteld hun achterstand van tien passen tot vier terug te brengen, maar toch altijd nog een stukje achter de man moeten blijven lopen. Een beetje minder ongelijk is iets anders dan gelijk!

Laatste stappen: de structuren moeten op de schop
Om ook die laatste stappen te zetten, moeten – zoals ik dat elders heb  aangeduid– ‘de structuren van de samenleving op de schop’ (1). Dat vraagt niet alleen een coördinerend bewindspersoon voor emancipatie, maar ook een sterke beleidsafdeling.
Heel veel van wat op emancipatieterrein nuttig en nodig is, is al bedacht. De uitdaging voor de coördinerend bewindspersoon is al die nuttige maatregelen ook bij de collega’s te slijten en hen ervan te overtuigen dat hun beleid er beter van wordt als zij ook ‘aan emancipatie doen’ - de eerste stap op weg naar ‘mainstreaming’. Dat vergt politieke behendigheid, dossierkennis en inzicht. Wat dat betreft kan De Geus nog wat leren van zijn voorganger Melkert. Je zou er heimwee van krijgen …. 

18 november 2003

(1) J.J. Schippers, De vraag naar diversiteit, 2001