zaterdag 7 december 2019 Home Zoek Contact Veel gestelde vragen Sitemap Print deze pagina  
 
 
 
Actueel
Nieuw op de site
Dossiers
Focus
Den Haag
Emancipatie algemeen
Varia
Servicepagina
Onze andere sites
 
 Jantine Oldersma
 
 Naar de vorige pagina
 
 
 >  FOCUS  >  ARCHIEF  >  TK-VERKIEZINGEN 2002
 >  SLOTBESCHOUWINGEN  >  JANTINE OLDERSMA 
Slotbeschouwingen Emancipatiedebat TK-verkiezingen 2002

JANTINE OLDERSMA

Emancipatiebeleid: bestaat dat eigenlijk nog?

Jantine Oldersma (6 mei 2002)

Acht jaar geleden leek het feministisch paradijs aangebroken: het CDA dat de kostwinner jarenlang met hand en tand had verdedigd, was eindelijk uit het centrum van de macht in de oppositie beland. Nu kon Nederland worden aangepast aan moderne sekseverhoudingen. Het pakte anders uit en uit de programmavergelijking van emancipatie.nl blijkt hoe dat komt. De afgelopen jaren is emancipatie verder ingeŽngd tot arbeidsmarktbeleid. De onderliggende gedachte lijkt te zijn dat het met de emancipatie wel goed komt als alle vrouwen eenmaal werken. Alleen die zorg, die gaat maar niet vanzelf weg en voor zover er nog emancipatiebeleid is, is die dan ook gericht op de combinatie arbeid en zorg. In de passages daarover zien we ook waarom het de afgelopen jaren toch niet is geworden wat we er van verwacht hadden. In de coalitie is geen overeenstemming over de vraag wat de rol van de staat moet zijn. De Partij van de Arbeid heeft nog wel wat ideeŽn op het gebied van emancipatie, maar D66 al minder en de VVD wil het eigenlijk gewoon aan de marktwerking overlaten.

In een scenariostudie voor de PvdA hebben drie collegae en ik al eens uitgelegd wat er gebeurt als we gelijkheid tussen de seksen nastreven, zonder ons af te vragen hoe dat voor verschillende lagen van de bevolking uitpakt. Voor de bovenkant van de samenleving is 'zelfstandigheid' van vrouwen geen probleem. Met een behoorlijk salaris valt veel uit te besteden aan Albert Heijn, zeer goedkope au pairs of illegale klussers. Voor vrouwen en/of paren met minder kansen is dit echter geen optie. Zij zijn afhankelijk van een samenhangend emancipatiebeleid vanuit een coherente visie op de diensten die de overheid aan haar burgers wenst te leveren. Als dat ontbreekt ontstaat er misschien wel meer seksegelijkheid, maar ook meer ongelijkheid tussen arm en rijk.

Arbeid en zorg
Arbeid en zorg is weliswaar het centrale punt geweest de afgelopen jaren, maar daarom gaat het daar nog niet goed. De meeste partijen vinden dat zorgverlof moet worden uitgebreid en dat er meer kinderopvang moet komen. De vraag is hoe dat laatste moet worden geregeld. In de nieuwe voorstellen is een hybride stelsel gebouwd van marktwerking en overheidsbemoeienis. De vraag is of dat gaat werken. Het is belangrijk vooral snel en goed te evalueren en bij te stellen als het niet goed gaat. Het zou rampzalig zijn als de kinderopvang de kant van de NS op zou gaan. De na- en voorschoolse opvang sukkelt met vergelijkbare problemen; iedereen vindt dat het er moet zijn, maar heldere ideeŽn over verantwoordelijkheid en financiering ontbreken. Scholen krijgen wel verantwoordelijkheden, maar geen bijbehorend budget.

Anti-emancipatie
En dat brengt ons op een ander aspect van het ontbrekend emancipatiebeleid. De economen Groot en Maassen van de Brink hebben er al eens op gewezen dat die sectoren waar de grote overheidsbezuinigingen terecht zijn gekomen precies die sectoren zijn waar veel vrouwen werken. Onderwijs en zorg zijn de grote leveranten van de WAO (zie ook de bijdrage van Joop Schippers) Het systematisch afknijpen van die sectoren (meer geld, maar nog veel meer werk) betekent dat inderdaad een anti-emancipatiebeleid wordt gevoerd. Ergerlijk is ook dat die sectoren vaak wel worden opgezadeld met modieuze managementretoriek van dito consulenten, maar de werknemers worden ontmoedigd in het tonen van hun eigen deskundigheid. Alleen de SP heeft een passage over een in dit kader belangrijk onderwerp als salarisdiscriminatie.

Ook op andere terreinen zijn vormen van anti-emancipatiebeleid aan te wijzen. De schaalvergroting van voorzieningen als scholen en ziekenhuizen bedreigt de leefbaarheid van kleine kernen. Het vervoersbeleid heeft gevolgen voor kansen van vrouwen op het platteland om ook werk en zorg te kunnen combineren. Alleen Groen Links heeft echter een passage over het belang van ruimtelijke ordening voor emancipatie. Gelukkig is er iets meer aandacht voor seksueel geweld bij de politieke partijen. Ook op het gebied van veiligheid is het van groot belang dat er aandacht is voor verborgen vormen van geweld, dwang en discriminatie binnen gezinnen. Ook het wegvloeien van de expertise op dat terrein door de reorganisaties bij de politie is een vorm van anti-emancipatiebeleid.

Nieuwe gezichten
Het grote gebrek van het paarse emancipatiebeleid is echter dat men op het gebied van sturing oude schoenen heeft weggegooid alvorens men nieuwe had gevonden. Melkert joeg onder het mom van 'professionalisering' en 'nieuwe partnerschappen' (over modieus jargon gesproken!) de vrouwengroeperingen die nog functioneerden in de gordijnen met onbekookte fusieplannen om zich te omringen met interessante 'captains of industry'. Toen de krullenjongens van D66 een nieuwe bewindspersoon voor emancipatie mochten kiezen, namen ze niet een van de uitstekende 'oude' woordvoerders, maar een 'nieuw' gezicht. Het resultaat is dat het emancipatiebeleid eigenlijk acht jaar lang in handen is geweest van een bewindspersoon die zich nog moest inwerken. Voor zover aan netwerkvorming werd gedaan gebeurde dat ook met mensen zonder expertise, zodat het gebrek aan beleid niet opviel. De akker die de Emancipatieraad met zorg heeft geploegd ligt braak. TECENA heeft nog steeds geen opvolger. Ik herinner me nog dat Mevrouw Verstand lang geleden zei na te zullen denken over de vraag hoe het nu verder moest met de emancipatie-advisering. Ik heb niet de indruk dat ze er al uit is.

Een winnende coalitie
Is er nog iets om op te hopen??
Duidelijk lijkt me dat we de PvdA en D66 wel kunnen afschrijven. Ook al hebben ze op sommige punten wel goede ideeŽn; als puntje bij paaltje komt zullen ze waarschijnlijk weer met veel zorg alle bekwame vrouwen en mannen passeren bij het selecteren van een bewindspersoon. Qua gedachtegoed komen eigenlijk alleen de SP en Groen Links in aanmerking. En, vooruit, het CDA voor hun mooie passages over zorg. Valt daarmee een meerderheid te halen?