Vrouwen in de kunsten
Oproep voor bijdragen aan het 23e Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis

Het nieuwe Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis (2003) zal gaan  over 'vrouwen in de kunsten'. Wat betekende het in verschillende perioden om als vrouw een artistieke carriŤre te ambiŽren? Welke mogelijkheden hadden vrouwen om zich toegang te verschaffen tot de kunsten en welke obstakels kwamen zij tegen? Op welke wijze hebben vrouwen door de eeuwen heen omstandigheden naar hun hand gezet opdat zij een plaats verwierven in de kunstwereld?

De toegang tot de wereld van de kunsten was voor vrouwen niet vanzelfsprekend. De financiŽle onzekerheid die een artistiek beroep met zich bracht, maakte het lastig om te kiezen voor een toekomst in de kunsten. Ook vormde de vrijgevochten reputatie van kunstenaars geen aanbeveling voor een artistieke carriŤre. De keuze van vrouwen voor een beroep in de kunsten rijmde bovendien vaak niet met de traditionele bestemming van vrouwen als echtgenote en moeder. Naast de beeldvorming over kunstenaars stonden vrouwen de praktische belemmeringen bij de opleiding en de opdrachtverwerving in de weg. Zo werden meisjes niet in dezelfde mate als jongens toegelaten tot opleidingen, waren ze lang niet altijd in staat tot het maken van de grand tour' zoals van een volleerde schilder werd verwacht en hadden ze veelal meer moeilijkheden dan mannen te overwinnen bij het vinden van opdrachten.

Desondanks wisten vrouwen zich niet alleen te ontwikkelen tot professionele kunstenaars maar ook een hoogstaand niveau te  bereiken. Kunstenaressen als Therese Schwartze, Sientje Mesdag-Van'Houten, Charley Toorop en Maria Austria wisten niet alleen tijdens hun leven, maar nog lang daarna een groot publiek voor zich te winnen. Daarnaast maakten kunstenaressen gebruik van hun 'zonderlinge' reputatie. Een ster kon zich meer veroorloven dan gewone stervelingen: toneelspeelsters, danseressen en filmactrices verkenden op het toneel en op het witte doek, maar ook in hun prive-leven, de grenzen van vrouwelijke rolpatronen.
 
In dit Jaarboek willen we ingaan op de vraag hoe deze vrouwen kansen grepen, mogelijkheden creŽerden om een plaats te verwerven in de wereld van de kunsten. Welke geschreven en ongeschreven regels golden er voor vrouwen als scheppend of uitvoerend kunstenaar en hoe gingen zij daarmee om? Welke kansen hadden zij om actief te zijn als amateur in eigen kring of als beroepskunstenaar voor een groot publiek? Bestonden er verschillen in toegankelijkheid tussen verschillende disciplines, genres en rollen? Hoe hebben vrouwen vorm gegeven aan literatuur, beeldende kunst, architectuur, muziek, dans of theater? Hoe laat zich hun carriŤre en oeuvre vergelijken met die van hun mannelijke tegenhangers? Welke wegen bewandelden vrouwen bij hun creatieve ontplooiing? Welke strategiŽn hanteerden zij om obstakels te verwijderen? En wanneer ze eenmaal werkten als kunstenares, hoe werden dan de grenzen opgerekt van de geaccepteerde rollen en genres? Hoe reageerden mannelijke en vrouwelijke collega's, opdrachtgevers, mecenassen en recensenten op hun kunstenaarschap en op hun artistieke producten? En hoe was het gesteld met de vrouwen die een positie in de instituties bekleden? Zijn de verhalen van vrouwelijke docenten, sponsors, conservatoren en kunstwetenschappers vergelijkbaar met die van de vrouwen uit de artistieke praktijk?

De redactie is opzoek naar bijdragen over vrouwen in de kunsten door de eeuwen heen. Het thema staat open voor een breed scala aan invalshoeken en interpretaties. Behalve historici nodigen we wetenschappers uit aanverwante disciplines uit een bijdrage te leveren. We streven met het Jaarboek naar een min of meer gelijkmatige verdeling van artikelen over de verschillende perioden in de
geschiedenis. Ook meer historiografische artikelen over de veranderende rol van vrouwen en vrouwelijkheid, of mannelijkheid, in de wereld van de kunsten zijn welkom. Voorstellen voor bijdragen aan het Jaarboek kunnen voor 1 juni in de vorm van een beknopte opzet (1 A-4tje) gestuurd worden naar het redactiesecretariaat: Marlou Schrover, Poortstraat 24, 3572 HJ Utrecht, mailto:marlou.schrover@planet.nl


************************************************
Nederlandse Onderzoekschool Vrouwenstudies
Netherlands Research School of Women's Studies
Trans 10
3512 JK UTRECHT
Tel.: +31 (0) 30 - 253 6001
Fax : +31 (0) 30 - 253 6134
nov@let.uu.nl
http://www.let.uu.nl/nov
*************************************************